Gaza basmayı , fren yapmayı ve vites değiştirmeyi öğrenme pratik ve zaman gerektirir. Bu süreç çocukların öz düzenleme becerisine çok benzer.

Bazıları gaza çok fazla basarken diğeri vites arası atlamalar yapar.

Bazıları çok yavaş hızlanır.

Çocuklar kendi optimum hızlarını bulmak ve sürdürebilmek için becerilerini geliştirirken zamana ve desteğe ihtiyaç duyarlar.

Bu süreçte stres kaynakları ve uyaranlarla baş etmeleri gerekir’’

Yukarıdaki satırların yazarı, Dr. Stuart Shanker

Öz düzenleme; duygu , düşünce ve davranışlarımızı belirli yollarla izleme ve yönetme becerisidir.

Öz düzenlemeyi sağlayan çocuklar öğrenme, ilgi, dürtü kontrolü ve sosyal ilişkilerini sağlıklı bir şekilde gerçekleştirirler.

Öz düzenlemeyi dört açıdan ele alabiliriz:

Fiziksel: Mizaç özellikleri

Duygusal: Kişilik, dürtü kontrolü

Zihinsel: Odaklanma , odağın kontrolü, dikkat dağıtıcılarının yönetimi

Sosyal: Kişiler arası ilişkiler, empati, değerler.

Ne Kadar Erken O Kadar İyi

Bebek doğduğu andan itibaren öz düzenleme becerilerinin gerekli kapasiteye sahip. Ancak bizim sunduğumuz deneyimler bu kapasitenin ne kadarını kullanabilecekleri farklılık gösterir.

12-18. Aylardan itibaren çevresindeki bireylerin uyarını hatırlama ve uygulamak becerisine sahiptirler. Öz düzenleme için önemli bir basamak olarak kabul edilir.

36 ay civarında değişen durumlara göre öz düzenleme yapmaya çalıştıkları görülebilir.

Yine öz düzenleme için bir gösterge de 24-36 ay itibaren hayali oyunları (-mış gibi) oynamaya başlaması.

Kimi çocuk kendi içsel motivasyonu ile bu oyunu oynamak ister.

Bazıları ise desteklenmek ister.

Gözünüzü kapatın ve çocukların en özgür alanı olan-olması gereken çocuk parklarındaki görüntüleri, sesleri canlandırın.

Neler duyuyorsunuz?

Neşe içinde bağırıp oynayan çocuklar mı?

İyi dinleyin, benim gözümde canlanmaya başladı bile…

‘’Oğlum biraz daha salıncağa binmek ister misin? ‘’

‘’Kızım bak arkadaşla oynasana’’

Sizce çocuklar kendini yönetmeyi , planlamayı, problem çözmeyi en çok nerede, ne şekilde kazanabiliyorlar?

Öz düzenleme çocukların akademik, sosyal ve duygusal gelişimleri için önemli bir yaşam becerisidir. Ne kadar erken yaşta bu beceri gelişimi sağlanırsa, okula uyumları da o denli kolay olur.

Öz düzenleme becerilerini erken yıllarda desteklemek çocukların hem okul, hem gündelik yaşamlarında karşılaştıkları problemlerin mücadele etmelerini sağlar. Bu dönemde kazanılan öz düzenleme kalıcı olmakta ve öz düzenleme temeli oluşturmaktadır.

Niçin Bu Beceriyi Kazanmak Önemli?

Öz düzenleme, çocukların kendi yaşamlarında bir başkasının ne yapmasını söylemesine gerek kalmadan kendisini kontrol edebilme ve istediği bir davranışı ortaya koymasını sağlar.

Gerektiğinde de davranışını izler, değerlendirir ve davranışlarını yönetir.

Öz düzenleme becerilerine sahip olan bir öğrenen olmak, hem yüz yüze, hem de uzaktan eğitim ortamlarında nitelikli bir öğrenme deneyimleri için gerekli koşullardan biridir.

Uzaktan eğitim uygulamalarında yaşanan en önemli sorunların başında öğrencilerin motivasyon, zaman yönetimi ve sorumluluğu alabilmeleridir.

Öz Düzenleme Aşamaları

Bir çok bilim insanı farklı bakış açılarına sahip olsalar da hedef belirleme, plan yapma, izleme ve değerlendirme öz düzenleme sürecinin parçası olduğu konusunda hem fikirdirler.

Rutinlerin hepsi bir hedefe ulaşmak için kurgulanmıştır.

Ebeveyn için bu rutin iş yerinde verimli çalışma günü geçirmek diye düşünürsek belki içindeki bir kahve molası bir parça çikolatayı barındırabilir.

Aynı evde yaşayan bir ilkokul öğrencisi için ise akşam yemeğinde gün içindeki oynadığı oyunları anlatması veya akşam yatmadan yarın okula götüreceği araç ve gereçlerini kontrol etmesi olabilir. Sonuç olarak’’ herkesin ortak hedefi iyi bir gün geçirmektir’’.

Yakın Vade, Orta Vade, Uzun Vade Hedefler

Yakın, orta, uzak hedeflerimiz olmalı ki hizalanarak nerede olduğumuz, nereye varmak üzere olduğumuzu bilmeyiz. Nereye gideceğini bilmiyorsan, hangi yoldan gittiğinin hiçbir önemi yoktur.

Eğer hedeflerimiz yoksa değerlendirme yapamayız. Öz düzenleme kazandırılmasında planlama, izleme ve değerlendirme ile ilgili izlenebilecek birçok strateji mevcuttur.

Biz yetişkinler kendi rutinlerimizden hareketle çocuklarımıza rol model olabiliriz.

Öğrencilerde öz düzenlemenin kazandırılması, kendi davranış ve bilişsel süreçlerinin oluşması, okula, arkadaşlara ve bulunduğu çevreye uyum sağlaması açısından önemlidir.